تبلیغات
علم و ورزش - چوگان

چوگان

نوشته شده توسط:رضا کعب عمیر
پنجشنبه 16 خرداد 1387-04:06 ق.ظ

 

چوگان
 

چوگان كه ورزشی مفرح و سودمند است یكی دیگر از فنون سواركاری می‌باشد. مبتكر چوگان‌بازی، ایرانیان هستند، اما اطلاعی از تاریخ دقیق شروع آن وجود ندارد.
در شاهنامه فردوسی در چندین جا وصف چوگان به طور مفصل آمده است، كه از جمله، بازی بین ایرانیان به فرماندهی ایرانیان به فرماندهی سیاوش و تورانیان به فرماندهی افراسیاب می‌باشد.

گزنفون بازی گوی و چوگان را اینطور شرح می‌دهد:

«در دو انتهای میدان وسیعی، دو دروازه از میله‌ های سنگی درست می‌ كرده و دو دسته 15 تا 20 نفری مشغول بازی می‌شدند و هر دسته كه گوی را با چوگان از دروازه دسته دیگر خارج م ی‌ساخت برنده به شمار می‌آمد. این بازی از لحاظ نشانه‌گیری و نشانه‌زنی و فائق آمدن بر حریف و پایداری و تلاش و دفاع از حدود دروازه خود از لحاظ چابك‌سواری و خم و راست شدن در حین تاخت و هنگام بازی دارای نتایج روحی، تربیتی و فواید جسمی و ورزشی فراوان بوده است.»
نقل می‌كنند كه داریوش سوم، گوی و چوگان را برای اسكندر مقدونی فرستاد، با این مقصود كه او باید به جای مداخله در سیاست، به بازی گوی و چوگان بپردازد. اسكندر منظور شاه هخامنشی را فهمید و پاسخ داد كه برای من زمین، گوی به شمار می‌رود و خودم چوگان هستم...
اردوان پادشاه اشكانی، اردشیر بابك ساسانی را هنگامی كه جوان بود، به دربار خود دعوت كرد. آنها یك روز به شكار، و روز بعد به میدان چوگان رفتند.

بانوان درباری و دختران شاهان ساسانی و بزرگان نیز به چوگان می‌پرداختند. به طوری كه خسرو پرویز و زن محبوبش، شیرین، در ساعات تفریح و فراغت چوگان بازی می‌كردند. می‌گویند جوانی مدعی شد كه فرزند اردشیر بابكان است. اردشیر بهترین دلیل اثبات این ادعا را در آن دید كه جوان را در بازی چوگان آزمایش كند. بازی چوگان ترتیب داده شد و جوان چنان مهارتی به خرج داد كه اردشیر خواهی نخواهی او را به فرزندی پذیرفت. او بعدها ولیعهد اردشیر شد و پس از اردشیر به پادشاهی رسید. او به نام شاهپور بزرگ در تاریخ معروف است.
عمر خیام شاعر عهد سلجوقی نیز به بازی چوگان اشاره می‌كند.
هارون‌الرشید كه در قرن هشتم میلادی می‌زیسته است به چوگان علاقه زیادی داشت و به این ورزش می‌پرداخت اما به خاطر قد كوتاهش كمتر موفق می‌شد خود را به گوی برساند.
می‌گویند عبدالملك سامانی موقع بازی چوگان از اسب افتاد و جان باخت.
شاه عباس صفوی نیز به چوگان علاقه خاصی داشت و مردم را به این بازی تشویق می‌كرد. در زمان او اهالی مازندران و گرگان در چوگان مهارت خاصی داشتند. و در میدان نقش جهان اصفهان همیشه بازی چوگان ترتیب داده می‌شد.
 
به فرمان شاه عباس در شهر، میدانها و محلهای مناسبی برای چوگان و دیگر ورزشها احداث شد.

«شاردن» جهانگرد معروف نوشته است:
«عالی‌قاپو یا عالی‌قاپی، نمونه خاص معماری عصر صفوی است و از همین عمارت بود كه شاه صفوی مسابقه‌های چوگان بازی، اسب‌سواری و جنگ حیوانات وحشی را در حضور هزاران رعیت خود تماشا می‌كرد.»
قاورینه راجع به عالی‌قاپو این‌گونه می‌نویسد:
«رسم بر این بود كه تمام حضار، عالی‌قاپو (عالی‌قاپی) را سلام و تعظیم كنند و آن به خاطر سنگ مرمر سفیدی است كه به شكل پشت الاغ، به جای پله مورد استفاده است. می‌گویند در قدیم از عربستان موطن حضرت علی(ع) آورده‌اند. هر وقت كه شهریار جدیدی تاجگذاری می‌كند باید از بالای این سنگ گام بردارد و اگر بر سبیل سهل‌انگاری پای او به سنگ اصابت كند، چهار نگهبان كه در آنجا آماده‌اند، پادشاه را بر می‌گردانند كه آن كار را تكرار كند.»

ته ونوت در مورد عالی‌قاپو می‌نویسد:
«پادشاه در نوروز، سفرا را حضور می‌دهد و از آنجا بازی چوگان و مسابقه اسب‌سواری و جنگ حیوانات وحشی و سرگرمی‌های عامه را كه در پایین برگزار می‌شود تماشا می‌كند.»
نمونه دروازه‌های چوگان در نقاط دیگری از ایران دیده شد كه از جمله دو تیر سنگی یكپارچه در شیراز بوده است، كه هنوز در خیابان زند پابرجا و استوار است.




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

The theme being used is MihanBlog created by ThemeBox