تبلیغات
علم و ورزش - شطرنج

شطرنج

نوشته شده توسط:رضا کعب عمیر
یکشنبه 19 خرداد 1387-10:06 ق.ظ

متن كامل و رسمى

قوانین شطرنج فیده شامل بازى زنده شطرنج ] بازى برروى صفحه [ است.این قوانین در هفتادویكمین كنگره فیده درنوامبر۲۰۰۰ در استانبول (تركیه ) به تصویب رسیده است و از اول ژوئیه ۲۰۰۱ جارى خواهدبود.متن انگلیسى این قوانین ،متن معتبر اصلى شمرده مىشود.درمتن انگلیسى ،ضمیرهاى مذكر شامل ضمیرهاى مونث نیز هست.] متن فارسى از متن انگلیسى ترجمه شده است .[


مقدمه

این قوانین شطرنج نمى تواند همه موقعیتهاى محتمل را كه ممكن است در بازى پدید آید شامل شود ،و نیز نمى تواند تمام مسائل عملى را حل و فصل كند.در حالتهایى كه دقیقاً در مواد قوانین حاضر پیش بینى نشده باشد،مى توان با بررسى موقعیتهاى مشابهى كه در قوانین حاضر مورد بحث قرار گرفته است به تصمیم صحیح رسید.در قوانین شطرنج، فرض بر این است كه داوران از صلاحیت لازم، قضاوت درست و بیطرفى كامل برخوردارند.مقرراتى كه زیاده از حد جنبه تفصیلى یابد ممكن است اختیار قضاوت را از داور سلب كند و لذا مانع آن شود كه او با مراعات انصاف ،منطق و عوامل خاص به حل مسائل بپردازد .

فیده همه شطرنجبازان و فدراسیونها را به پذیرش این نظر فرا مى خواند . هر فدراسیون عضو فیده مختار است كه مقررات تفصیلى ترى را به اجرا درآورد ،مشروط به اینكه

(الف) به هیچ وجه با قوانین شطرنج رسمى فیده در تعارض نباشد ؛

(ب)به قلمرو همان فدراسیونها منحصر شود؛ و

(ج) براى هیچ یك از رویاروییها] مچ ها [ ، مسابقات قهرمانى یا انتخابى تحت پوشش فیده ، یا مسابقات عنوان گیرى درجه گیرى تحت پوشش فیده اعتبار نیابد.

مقررات بازى



ماده ۱ : ماهیت و اهداف بازى شطرنج

۱ـ۱ - بازى شطرنج بین دو حریف انجام مى شود كه مهرهاى خود را به نوبت بر یك صفحه مربع به نام ًصفحه شطرنج حركت مى دهند . بازیكن داراى مهرهاى سفید بازى را آغاز مى كند

"نوبت حركت"بازیكن موقعى است كه حركت حریف او انجام شده باشد.

۱-۲ .هدف هربازیكن قرار دادن شاه حریف در "معرض حمله"است به نحوى كه حریف هیچ حركت قانونى براى اجتناب از "گرفته شدن " شاه درحركت بعد نداشته باشد.بازیكنى كه موفق به این امر شود اصطلاحاً شاه حریف را "كیش ومات"كرده است و بازى را برده است .حریف كه شاه او كیش و مات شده است بازى را باخته است .

۱-۳.اگر پوزیسیون طورى با شد كه هیچ یك از دو بازیكن نتواند احتمالاً كیش و مات كند ،بازى مساوى است .

ماده ۲:پوزیسیون اولیه مهره ها در صفحه شطرنج

۱ـ۲.صفحه شطرنج یك شبكه ۸×۸ از ۶۴ مربع مساوى است كه یك در میان به رنگ روشن و تیره هستند (مربعهاى "سفید و مربعهاى "سیاه ). صفحه شطرنج بین دو بازیكن قرار مىگیرد ، به نحوى كه آخرین مربع سمت راست هر بازیكن سفید باشد .

۲ـ۲.در ابتداى بازى ،یكى از بازیكنان ۱۶ مهره به رنگ روشن (مهره هاى "سفید") دارد؛ بازیكن دیگر ۱۶ مهره به رنگ تیره (مهره هاى "سیاه دارد).

این مهره ها عبارتند از

یك شاه سفید

یك وزیر سفید

دو رخ سفید

دوفیل سفید

دو اسب سفید

هشت پیاده سفید

یك شاه سیاه

یك وزیر سیاه

دو رخ سیاه

دو فیل سیاه

دو اسب سیاه

هشت پیاده سیاه

۳ـ۲.پوزیسیون اولیه مهره ها در صفحه شطرنج به صورت زیر است:

۲ـ۴. هشت ستون عمودى مربعها را "ستون " مى نامند .هشت ردیف افقى مربعها را "عرض" مىخوانند .خط مستقیمى كه از مربعهاى همرنگ بگذرد و محل تلاقى این مربعها را به هم وصل كند "قطر" نامیده مى شود .

ماده ۳:حركت مهره ها

۳ـ۱. مجاز نیست مهره اى را به مربعى حركت داد كه در اشغال مهره خودى است .اگر مهره اى به مربعى حركت كند كه در اشغال مهره حریف است ،مهره حریف گرفته مى شود و از صفحه شطرنج خارج مى شود و این بخشى از همان حركت به حساب مى آید .در صورتى كه مهره اى بتواند طبق ماده هاى ۳ـ۲ تا ۳ـ۸ مهره اى را بگیرد ،اصطلاحاً مىگویند آن مهره به مهره حریف حمله كرده است .

۳ـ۲. فیل در قطرى كه خودش در آن قرار گرفته است به هر مربعى مى تواند حركت كند.

۳ـ۳. رخ در ستون یا عرضى كه خودش در آن قرار گرفته است به هر مربعى مى تواند حركت كند.

۴ـ۳ . وزیر در ستون ،عرض یا قطرى كه خودش در آن قرار گرفته است به هر مربعى مى تواند حركت كند .

۵ـ۳. فیل یا رخ یا وزیر نمى تواند از روى مهره اى كه در مسیر حركتش قرار دارد عبور كند.

۶ـ۳. اسب مى تواند به مربعهایى حركت كند كه نزدیكترین مربعها به مربع استقرار آن باشد ولى در یك عرض ، ستون یا قطر واحد نباشد .

۷ـ۳. (الف) پیاده مى تواند رو به جلو و به مربع اشغال نشده اى كه بلافاصله در همان ستون در مقابل آن است حركت كند،یا (ب) پیاده در حركت نخست خود مى تواند همانند حالت ((الف)) حركت كند.یا آنكه دو مربع در همان ستون پیشروى كند، مشروط به اینكه هر دو مربع اشغال نشده باشند ، یا

(ج)پیاده مى تواند به مربع تحت اشغال مهره حریف كه به طور مورب د رمقابل آن و در ستون مجاور باشد حركت كند و آن مهره را بگیرد.

(د) اگر یك پیاده حریف در یك حركت دو مربع از مربع اولیه اش پیشروى كرده باشد، پیاده اى كه به مربع عبور این پیاده حریف حمله كرده است مى تواند پیاده حریف را بگیرد ،طورى كه انگار آن پیاده حریف فقط یك مربع حركت كرده است . این گرفتن را فقط در حركت بعد از این پیشروى مى توان انجام داد و آن را گرفتن "آن پاسان "] در حین عبور[مى نامند.

(ه) وقتى پیاده اى به دورترین عرض نسبت به موقعیت اولیه اش برسد باید به عنوان بخشى از همان حركت آن را با وزیر ، رخ ، فیل یا اسب همرنگ آن پیاده عوض كرد .حق انتخاب بازیكن منحصر به مهره هایى نیست كه قبلاً گرفته شده باشند. این تعویض پیاده با مهره دیگر را " ترفیع " مى نامند و اثر مهره جدید آنى است.

۸ـ۳. (الف) شاه مى تواند به دو صورت مختلف حركت كند، با : (I) حركت كردن به هر مربع مجاور كه در معرض حمله یك یا چند مهره حریف نباشد .حتى اگر این مهره هاى حریف قادر به حركت نباشند ، مربعهاى مسیر حركت آنها در معرض حمله شمرده مى شوند.

(II) "قلعه رفتن ".این حركت شاه و یكى از دو رخ همرنگ آن در یك عرض واحد است، و یك حركت شا ه به حساب مىآید و به صورت زیر انجام مى شود :شاه از مربع اولیه اش دو مربع به طرف رخ جابه جا مىشود ، سپس آن رخ به مربعى منتقل مى شود كه شاه همان موقع از آن عبور كرده است .

(۱) در حالتهاى زیر قلعه رفتن غیر قانونى است:

] الف[ شاه قبلاً حركت كرده است ،یا

]ب[ با رخى كه قبلاً حركت كرده است.

(۲) درحالتهاى زیر قلعه رفتن به طور موقت ممنوع است:

]الف[ مربعى كه شاه در آن قرار دارد،یا مربعى كه شاه باید از آن عبور كند، یا مربعى كه شاه قرار است آن را اشغال كند، در معرض حمله یك یا چند مهره حریف باشد.

]ب[ بین شا ه و رخى كه قلعه رفتن قرار است با آن انجام شود، مهره اى وجود داشته باشد.

)ب )شاه در "كیش " است اگردر معرض حمله یك یا چند مهره حریف باشد ، ولو این مهره ها خود قادر به حركت نباشند.

اعلام كیش اجبارى نیست.

۹ـ۳ . هیچ مهره اى نمى تواند حركتى انجام دهد كه شاه او را در معرض كیش قرار دهد یا آن را در معرض كیش باقى بگذارد.

ماده ۴ : عمل حركت دادن مهره ها


۴ـ۱ . هرحركت را باید فقط با یك دست انجام داد .

۴ـ۲ . بازیكنى كه نوبت حركت اوست مى تواند یك یا چند مهره را در مربعهاى آنها مرتب كند ، مشروط به اینكه ابتدا قصد خود را بیان دارد (مثلاً با گفتن "ژادوب [j adoube] یا "آى اجست

[I adjust]

۴ـ۳ . بجز آنچه در ماده ۴ـ۲ آمده است ، اگر بازیكنى كه نوبت اوست ،عمداً در صفحه شطرنج

(الف) یك یا چند مهره خود را لمس كند،باید اولین مهره لمس شده اى را كه مى توان حركت داد حركت بدهد، یا

(ب) یك یا چند مهره حریف را لمس كند ،باید اولین مهره لمس شده اى راكه مى توان گرفت بگیرد،یا

(ج ) یك مهره از هر رنگ (مهره خود یا حریف ) را لمس كند ، باید مهره حریف را با مهره خود بگیرد ،یا اگر این عمل قانونى نبود ، اولین مهره لمس شده اى را كه مى توان حركت داد یا گرفت حركت بدهد یا بگیرد .اگر قابل تشخیص نباشد كه مهره خودى اول لمس شده است یا مهره حریف ،مهره بازیكن را باید لمس شده قبل از مهره حریفش به حساب آورد.

۴ـ۴.( الف ) اگر بازیكنى عمداً شاه و رخ خود را لمس كند، باید در آن جناح قلعه برود، به شرطى كه این كار قانونى باشد.

(ب ) اگر بازیكنى عمداً رخى را لمس كند ، وسپس شاه خود را لمس كند ،مجاز نیست در آن نوبت در آن جناح قلعه برود و موقعیت مشمول ماده ۳ـ۴ (الف) خواهد بود .

(ج) اگر بازیكنى به قصد قلعه رفتن شاه را لمس كند یا همزمان شاه و رخ را لمس كند ولى قلعه رفتن در آن جناح غیر قانونى باشد ، بازیكن باید حركتى قانونى با شاه خود انجام دهد كه ممكن است شامل قلعه رفتن در جناح دیگر نیز باشد.اگر شاه اصلاً حركت قانونى نداشته باشد،بازیكن مختار است هر حركتى كه قانونى با شد انجام دهد.

۵ـ۴. اگر هیچ كدام از مهره هاى لمس شده را نتوان حركت داد یا گرفت ، بازیكن مى تواند هر حركتى كه قانونى با شد انجام دهد.

۶ـ۴ با زیكن به محض آنكه عمداً مهره اى را لمس كند ،حق اعتراض به تخطى حریف از هر یك از مواد این قوانین را از دست مىدهد.

۷ـ۴. وقتى مهره اى ، به عنوان حركتى قانونى یا بخشى از حركتى قانونى ، در مربعى رها شود،دیگر نمى توان آن را به مربع دیگرى حركت داد .حركت موقعى انجام شده محسوب مىشود كه تمامى شروط مقتضى ماده ۳ تامین شده باشد.

ماده ۵: اتمام بازى

۵ـ۱ .(الف) بازیكنى كه با حركت قانونى ، شاه حریف را كیش و مات كرده باشد ، بازى را برده است . بازى بلافاصله به اتمام مى رسد ، به شرطى كه حركتى موجب پوزیسیون كیش و مات شده است قانونى باشد .

(ب) بازیكن كه حریفش اعلام كند تسلیم شده ]یا واگذار كرده [ است بازى را برده است .بازى بلافاصله به اتمام مى رسد.

۵ـ۲.(الف) وقتى بازیكنى كه نوبت اوست هیچ حركت قانونى نداشته باشد و شاهش نیز در معرض كیش نباشد، بازى مساوى است .مىگویند بازى "پات" شده است .بازى بلافاصله به اتمام مى رسد، به شرطى كه حركتى كه موجب پوزیسیون پات شده است قانونى باشد.

(ب) هرگاه پوزیسیونى پدیدار شود كه در آن هیچ یك از دو بازیكن نتواند با سلسله حركتهاى قانونى حریف را كیش و مات كنند، بازى مساوى است .مىگویند بازى به ((پوزیسیون مرده )) رسیده است .بازى بلافاصله به اتمام مىرسد، به شرطى كه حركتى كه موجب این پوزیسیون شد ه است ، قانونى باشد.

(ج )با توافق دو بازیكن در حین بازى ، بازى مساوى مىشود .بازى بلافاصله به اتمام مى رسد.(نگاه كنید به ماده ۹ـ۱)

(د) اگرپوزیسیون یكسانى بخواهد حداقل براى سومین بار در صفحه شطرنج پدیدار شود، یا حداقل سه بار در صفحه شطرنج پدیدار شده باشد، بازى مىتواند مساوى شود .(نگاه كنید به ماده ۹ـ۲)

(ة) اگر آخرین ۵۰ حركت پیاپى را هر دو بازیكن بدون جابجایى هیچ پیاده اى و بدون گرفتن هیچ مهره اى انجام داده باشند، بازى مى تواند مساوى شود.(نگاه كنید به ماده ۹ـ۳)


مقررات مسابقه

ماده ۶: ساعت شطرنج

۶ـ۱." ساعت شطرنج " یعنى ساعتى با دو صفحه نمایش زمان كه طورى به هم ارتباط داشته باشند كه در هنگام واحد فقط یكى از آنها بتواند كار كند.

منظور از "ساعت " در قوانین شطرنج یكى از دو صفحه نمایش زمان است.

"سقوط پرچم " یعنى خاتمه زمان اختصاص یافته به بازیكن .

۶ـ۲.(الف ) هنگام استفاده از ساعت شطرنج ، هر بازیكن باید تعداد حداقلى حركت یا كل حركتها را در مدت زمان مشخص شده اى انجام دهد و یا ممكن است مقدار زمان اضافه اى با هر حركت به او تخصیص داده شود.همه اینها باید پیشاپیش تصریح شود.

(ب ) زمانى كه بازیكن در یك مدت صرفه جویى كند به زمان موجود او براى مدت بعدى اضافه مى شود ، مگر در شیوه "تاخیر زمان ".

در شیوه تاخیر زمان ، هر دو بازیكن "زمان تفكر اصلى" مشخص شده اى دریافت مىكنند.هر بازیكن همچنین "زمان اضافى ثابتى " با هر حركت دریافت مىكند.شمارش معكوس زمان اصلى فقط پس از آنكه زمان ثابت خاتمه یافته باشد آغاز مى شود .اگز بازیكن قبل از خاتمه زمان ثابت ، ساعت خود را متوقف كند، زمان تفكر اصلى تغییر نمى یابد ، صرف نظر از اینكه چه نسبتى از زما ن ثابت مصرف شده باشد .

۶ـ۳.هر صفحه نمایش زمان یك "پرچم " دارد.به محض سقوط پرچم ، مفاد ماده ۶ـ۲ (الف ) را باید وارسى كرد.

۶ـ۴.پیش از آغاز بازى ، داور محل قرار گرفتن ساعت شطرنج را تعیین مىكند.

۶ـ۵ . در زمان تعیین شده براى آغاز بازى ، ساعت بازیكنى كه مهره سفید دارد به كار انداخته مى شود.

۶ـ۶.اگر هیچ یك از دو بازیكن در آغاز مسابقه حاضر نباشند، بازیكنى كه مهره سفید دارد ، تا هنگام ورود خود ، كل زمان سپرى شده را ازدست مى دهد ،مگر آنكه مقررات مسابقه طور دیگرى تصریح كند یا داور طور دیگرى تصمیم بگیرد.

۶ـ۷.هر بازیكنى كه بیش از یك ساعت بعد از آغاز پیش بینى شده بازى پشت صفحه شطرنج حاضر شود بازنده خواهد بود ، مگر آنكه مقررات مسابقه طور دیگرى تصریح كند یا داور طور دیگرى تصمیم بگیرد.

۶ـ۸. (الف ) در حین بازى ، هر بازیكن پس از انجام حركت خود درصفحه شطرنج باید ساعت خودش را متوقف كند وساعت حریف را به كار اندازد . بازیكن باید همواره اجازه متوقف كردن ساعت خود را داشته باشد.

تا بازیكن ساعت خود را متوقف نكرده باشد . حركت او كامل به حساب نخواهد آمد ، مگر آنكه حركت انجام شده به بازى خاتمه دهد (نگاه كنید به ماده هاى ۵ـ۱و ۵ـ۲)

زمان بین انجام حركت در صفحه و متوقف كردن ساعت خود و به كار انداختن ساعت حریف ، جزو زمان مشخص شده براى بازیكن تلقى مى شود.

(ب) بازیكن باید ساعت خود را با همان دستى متوقف كند كه با آن حركت را انجام داده است. نگه داشتن انگشت روى دكمه یا " برفراز آن " توسط بازیكن ممنوع است.

(ج) بازیكنان باید از ساعت شطرنج به نحو صحیح استفاده كنند.كوبیدن ، بلند كردن یا واژگون كردن آن ممنوع است .استفاده ناصحیح از ساعت مشمول جریمه طبق ماده ۱۳ـ۴ خواهد بود.

(د) اگر بازیكنى قادر به استفاده از ساعت نباشد ، یك دستیار كه مورد قبول داور باشد . مى تواند توسط بازیكن براى انجام این عمل انتخاب شود. ساعتها باید به طور عادلانه توسط داور تنظیم شوند.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

The theme being used is MihanBlog created by ThemeBox